Najwcze\u015bniejsz\u0105 wzmiank\u0105 historyczn\u0105 o Wolborzu jest zapis w tzw. falsyfikacie mogile\u0144skim z 1065 r. (obok \u0141\u0119czycy, Spicimierza, \u017barnowa i Rozprzy), kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadaniem Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego dla klasztoru w Mogile. Wolb\u00f3rz wymieniany jest jako gr\u00f3d, kt\u00f3ry jest siedzib\u0105 kasztelanii wchodz\u0105cej w sk\u0142ad prowincji \u0142\u0119czyckiej. Fakt ten potwierdza zapis \u017ar\u00f3d\u0142owy w bulli papie\u017ca Innocentego II z 7 lipca 1136 r.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 O lokalizacji grodu wolborskiego i jego szybkim rozwoju zdecydowa\u0142o usytuowanie na trasie wa\u017cnego we wczesnym \u015bredniowieczu traktu handlowego gnie\u017anie\u0144sko-kijowskiego. Przekracza\u0142 on Pilic\u0119 w Inow\u0142odzu i Sulejowie, potem obydwie nitki traktu \u0142\u0105czy\u0142y si\u0119 w Wolborzu, by dalej skierowa\u0107 si\u0119 do \u0141\u0119czycy i Gniezna. Przez Wolb\u00f3rz przebiega\u0142 r\u00f3wnie\u017c trakt ze \u015al\u0105ska na Mazowsze i z Pomorza Gda\u0144skiego do Ma\u0142opolski i na W\u0119gry.
Przywilej papie\u017ca Eugeniusza III wydany w Rzymie w 1148 r., a nast\u0119pnie bulla papieska potwierdzaj\u0105 darowizn\u0119 grodu wolborskiego wraz z przyleg\u0142ymi wsiami Wernerowi, biskupowi w\u0142oc\u0142awskiemu.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W 1148r. zostaje zako\u0144czona budowa ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja w Wolborzu. W 1215r. odbywa si\u0119 tu pod przewodnictwem arcybiskupa Henryka Kietlicza, synod prowincjonalny, na kt\u00f3rym omawiane s\u0105 potrzeby ko\u015bcio\u0142a, kraju i problemy zwi\u0105zane z wyznaczonym przez papie\u017ca Innocentego III Soborem Latera\u0144skim. Zgromadzeni na synodzie, opr\u00f3cz duchowie\u0144stwa, ksi\u0105\u017c\u0119ta dzielnicowi Polski: ksi\u0105\u017c\u0119 krakowski i sandomierski Leszek Bia\u0142y, ksi\u0105\u017c\u0119 mazowiecki Konrad, ksi\u0105\u017c\u0119 kaliski W\u0142adys\u0142aw Odonic, ksi\u0105\u017c\u0119 opolski i raciborski Kazimierz, daj\u0105 ko\u015bcio\u0142owi w swoich dzielnicach przywilej w\u0142asnego, niezale\u017cnego s\u0105downictwa, zrzekaj\u0105 si\u0119 prawa panuj\u0105cego do zaboru maj\u0105tku ruchomego zmar\u0142ego biskupa i zgadzaj\u0105 si\u0119 na wy\u0142\u0105czenie posiad\u0142o\u015bci ko\u015bcielnych wraz z ich ludno\u015bci\u0105, spod prawa ksi\u0105\u017c\u0119cego.\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W 1228r. Ksi\u0119\u017cna Grzymis\u0142awa, wdowa po Leszku Bia\u0142ym zatwierdza granice kasztelanii wolborskiej, kt\u00f3re opieraj\u0105 si\u0119 na rzekach: Pirsnie, Grab\u00f3wce, Wolb\u00f3rce i Tesni.
W 1273 r. Leszek Czarny, ksi\u0105\u017c\u0119 sieradzki i \u0142\u0119czycki nada\u0142 Wolborzowi prawa miejskie. Pozwoli\u0142 biskupom osadzi\u0107 na prawie niemieckim Wolb\u00f3rz i wsie nale\u017c\u0105ce do Wolborza: \u017barnowic\u0119, Psary, M\u0142ynary, Kuznocin, \u015awi\u0105tniki, jak te\u017c sprowadza\u0107 osadnik\u00f3w z \u201ejakiego b\u0105d\u017a narodu\u201d, a miasto Wolb\u00f3rz obwarowa\u0107 murem kamiennym, ceglanym lub palisad\u0105. Ludno\u015b\u0107 Wolborza uzyska\u0142a zwolnienie od podatk\u00f3w i danin, a osiedlaj\u0105cy si\u0119 dostawali place i po wybudowaniu domu byli przez 6 lat wolni od podatk\u00f3w. Miasto otrzyma\u0142o te\u017c w\u0142asne s\u0105dy. Z 1377r. pochodzi pierwsza wzmianka o zamku wolborskim. Wzniesiony w miejscu z natury obronnym, w wid\u0142ach rzeki Moszczanki, kilka lat p\u00f3\u017aniej okre\u015blony zostaje przez Janka z Czarnkowa mianem twierdzy.
\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0W ko\u0144cu XIV w. historia potwierdzi\u0142a walory miasta, przebiega\u0142 bowiem przez nie wa\u017cny szlak tzw. litewski z Wielkopolski i Ma\u0142opolski poprzez Mazowsze na Litw\u0119. Od pocz\u0105tku XV w. ros\u0142o znaczenie polityczne i strategiczne Wolborza. W 1410 r. odby\u0142a si\u0119 w Wolborzu koncentracja wojsk na wypraw\u0119 przeciwko Krzy\u017cakom, zgodnie z rozkazem kr\u00f3la W\u0142adys\u0142awa Jagie\u0142\u0142y. Kr\u00f3l przyby\u0142 do miasta w dniu \u015aw. Jana Chrzciciela, by w dniu 26 czerwca 1410r. wyruszy\u0107 pod Grunwald na zwyci\u0119ski b\u00f3j. Kr\u00f3l W\u0142adys\u0142aw Jagie\u0142\u0142o stawa\u0142 w Wolborzu 16 razy, m.in. w lipcu 1420 r. przyj\u0105\u0142 tu pos\u0142\u00f3w czeskich, kt\u00f3rzy ofiarowali mu koron\u0119 czesk\u0105.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W 1461 r. przebywa\u0142 tu Kazimierz Jagiello\u0144czyk. W Wolborzu rezydowali cz\u0119sto biskupi w\u0142oc\u0142awscy, a niekt\u00f3rzy jak np. Jakub z Sienna, niemal stale.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Wiek XVI i XVII- to okres \u015bwietno\u015bci miasta. Liczni dygnitarze pa\u0144stwowi i ko\u015bcielni go\u015bcili na zamku wolborskim jad\u0105c na sejm do Piotrkowa.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0W 1503 roku w Wolborzu urodzi\u0142 si\u0119 Andrzej Frycz Modrzewski- wielki reformator, pisarz i publicysta epoki renesansu, autor s\u0142ynnego dzie\u0142a \u201eO poprawie Rzeczypospolitej\u201d.
W latach 1553-1567 pe\u0142ni\u0142 tu urz\u0105d w\u00f3jta. Modrzewski zmar\u0142 na zaraz\u0119 jesieni\u0105 1572r. , pochowany zosta\u0142 w odleg\u0142ej o kilkana\u015bcie kilometr\u00f3w wsi Ma\u0142ecz.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W XVI w. Wolb\u00f3rz nale\u017ca\u0142 do najwi\u0119kszych miast wojew\u00f3dztwa sieradzkiego i \u0142\u0119czyckiego. Liczy\u0142 oko\u0142o 4000 mieszka\u0144c\u00f3w. Pracowa\u0142o tu ponad 260 rzemie\u015blnik\u00f3w, w\u015br\u00f3d kt\u00f3rych prym wiedli sukiennicy (oko\u0142o 100 warsztat\u00f3w), a sukna wolborskie przez Lw\u00f3w dociera\u0142y nawet na Ba\u0142kany. Nad Wolb\u00f3rk\u0105 i Moszczank\u0105 pracowa\u0142o 7 m\u0142yn\u00f3w, w tym s\u0142odowy, foluszowy i z pi\u0142\u0105 tartaczn\u0105. 60 szynkarzy warzy\u0142o doskona\u0142e piwo. Imponuj\u0105ce rozmiary przyj\u0105\u0142 zamek biskupi. Sta\u0142 on na nasypie otoczonym fos\u0105, sk\u0142ada\u0142 si\u0119 z cz\u0119\u015bci rezydencjonalnej i gospodarczej. Pierwsza mia\u0142a trzy kondygnacje, druga opr\u00f3cz dwu kondygnacji, tak\u017ce piwnice. Ca\u0142y obiekt opasany by\u0142 szerokim i wysokim murem.\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W mie\u015bcie by\u0142o 6 ko\u015bcio\u0142\u00f3w, ratusz, 3 szpitale usytuowane przy ko\u015bcio\u0142ach \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy, \u015awi\u0119tego Ducha i \u015aw. Leonarda, gdzie ubodzy znajdowali pomoc i przytu\u0142ek. W 1579r. biskup kujawski Stanis\u0142aw Karnkowski powo\u0142a\u0142 w Wolborzu konfraterni\u0119 literack\u0105, kt\u00f3ra z czasem przekszta\u0142ci\u0142a si\u0119 w Bractwo \u015awi\u0119tej Tr\u00f3jcy, kt\u00f3re istnieje do dzi\u015b. W Wolborzu funkcjonowa\u0142a tak\u017ce filia Akademii Krakowskiej. Wyk\u0142ada\u0142o w niej 6 profesor\u00f3w i rektor. Szko\u0142a nadawa\u0142a stopnie naukowe baka\u0142arza filozofii i nauk wyzwolonych.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0Od pocz\u0105tku XVII w. Wolb\u00f3rz\u00a0 zaczyna podupada\u0107. Wiele razy do\u015bwiadczany jest przez kl\u0119ski \u017cywio\u0142owe. W 1618r. nawiedza miasto wielki po\u017car i zaraza, a w 1631r.i 1648r.- morowe powietrze. 16 maja 1671r. sp\u0142on\u0119\u0142o od pioruna prawie ca\u0142e miasto, a 13 czerwca 1766r. wolborski zamek.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 Pr\u00f3b\u0119 pod\u017awigni\u0119cia Wolborza podejmuje biskup Antoni Ostrowski. Dokonuje gruntownego remontu ratusza, przebudowy ko\u015bcio\u0142a \u015bw. Miko\u0142aja, wybrukowania ulic miasta i rynku oraz budowy nowej reprezentacyjnej siedziby biskup\u00f3w na po\u0142udniowym skraju miasta. Budowa rezydencji trwa\u0142a w latach 1768-1773, a g\u0142\u00f3wnym projektantem by\u0142 architekt kr\u00f3lewski Francesco Placidi. Zesp\u00f3\u0142 pa\u0142acowy sk\u0142ada si\u0119 z korpusu g\u0142\u00f3wnego budynku, stanowi\u0105cego o\u015b za\u0142o\u017cenia, kt\u00f3ry \u0142\u0105czy si\u0119 z dwiema oficynami ustawionymi prostopadle za pomoc\u0105 arkadowych galerii. Mi\u0119dzy budynkami znajduje si\u0119 reprezentacyjny dziedziniec z paradnym wjazdem. Wspania\u0142e za\u0142o\u017cenie parkowe- na planie prostok\u0105ta o wymiarach ok. 1500x180m- przecina kana\u0142 wodny. Opadaj\u0105cy teren ukszta\u0142towano trzema tarasami pokrytymi kwiatami, a przy ogrodzie zorganizowano zwierzyniec.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 W 1815r. biskupie dobra wolborskie zosta\u0142y skonfiskowane przez w\u0142adze rz\u0105dowe, a pa\u0142ac pobiskupi przeznaczony na koszary wojskowe. Od 1843r. nasila si\u0119 krytyczny stosunek Komisji Rz\u0105dowej Przychod\u00f3w i Skarbu do miasta Wolborza, kt\u00f3re nie przynosi dochod\u00f3w do bud\u017cetu pa\u0144stwa. Pisma, postulaty, raporty i wyja\u015bnienia sk\u0142adane przez kolejnych burmistrz\u00f3w do w\u0142adz rz\u0105dowych powstrzymuj\u0105 na 23 lata decyzj\u0119 o pozbawieniu Wolborza praw miejskich. Ostatecznie zapada ona w styczniu 1870r. W maju 1870r. burmistrz Wolborza otrzymuje od naczelnika piotrkowskiego pismo w j\u0119zyku rosyjskim, w kt\u00f3rym m.in. czytamy: \u201emiasto Wolb\u00f3rz zostaje zamienione na osad\u0119 wiejsk\u0105 z do\u0142\u0105czeniem do gminy Bogus\u0142awice. Siedzib\u0105 gminy pozostaje Wolb\u00f3rz\u201d.
\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0W 1892r. Wolb\u00f3rz mia\u0142 171 dom\u00f3w, w znacznej cz\u0119\u015bci murowanych, liczy\u0142 ok. 3000 mieszka\u0144c\u00f3w, w tym ok. 700 \u017byd\u00f3w. Opr\u00f3cz siedziby urz\u0119du gminy i s\u0105du gminnego istnia\u0142a tu szko\u0142a podstawowa, urz\u0105d pocztowy i telegraficzny, apteka, przytu\u0142ek dla ubogich. By\u0142 tak\u017ce lekarz i felczer. Mieszka\u0144cy Wolborza zajmowali si\u0119 g\u0142\u00f3wnie rolnictwem oraz rzemios\u0142em i handlem.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Po odzyskaniu niepodleg\u0142o\u015bci w 1918r. nast\u0105pi\u0142o o\u017cywienie \u017cycia spo\u0142ecznego, powsta\u0142y liczne zrzeszenia oraz nast\u0119powa\u0142 powolny rozw\u00f3j gospodarczy. W odbudowanym pa\u0142acu pobiskupim umieszczone zosta\u0142y Junackie Hufce Pracy. Wybudowano Dom Miejski, now\u0105 rze\u017ani\u0119, cegielni\u0119, boisko sportowe. Pod koniec 1918r. Wolb\u00f3rz po raz pierwszy uzyska\u0142 o\u015bwietlenie elektryczne, a\u00a0 w 1919r. uruchomiono tartak z nap\u0119dem elektrycznym. W 1934r. wybudowano szko\u0142\u0119 powszechn\u0105, uko\u0144czono asfaltowanie g\u0142\u00f3wnych ulic Wolborza: dzisiejszej Warszawskiej i Andrzeja Frycza Modrzewskiego. W 1938r. oddano do u\u017cytku budynek sp\u00f3\u0142dzielni \u201eRuno\u201d, w kt\u00f3rym uruchomiono prz\u0119dzalni\u0119 we\u0142ny ze zgrzeblarni\u0105 i farbiarni\u0105 z dzia\u0142em us\u0142ugowym dla ludno\u015bci.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0\u00a0Wojna 1939r. i ponad pi\u0119cioletnia okupacja spowodowa\u0142y ogromne zniszczenia materialne. Wielu mieszka\u0144c\u00f3w Wolborza zgin\u0119\u0142o w walkach partyzanckich, w obozach koncentracyjnych lub zosta\u0142o zabranych na przymusowe roboty do\u00a0 Niemiec. Po zako\u0144czeniu wojny podj\u0119to energiczne dzia\u0142ania maj\u0105ce na celu likwidacj\u0119 zniszcze\u0144 wojennych, budowy i rozbudowy urz\u0105dze\u0144 urbanistycznych, socjalnych i kulturalnych.
W 1946r. rozpocz\u0119to budow\u0119 o\u015brodka zdrowia z izb\u0105 porodow\u0105, wybudowano \u0142a\u017ani\u0119. W pa\u0142acu pobiskupim uruchomiono Liceum Og\u00f3lnokszta\u0142c\u0105ce i Gimnazjum Semestralne. W nast\u0119pnych latach we wspomnianym pa\u0142acu mie\u015bci\u0142y si\u0119 Dom Dziecka, Liceum Pedagogiczne, a od 1 wrze\u015bnia 1967r. Technikum Mechanizacji Rolnictwa przekszta\u0142cone w Zesp\u00f3\u0142 Szk\u00f3\u0142 Rolnicze Centrum Kszta\u0142cenia Ustawicznego. W kolejnych latach powstaj\u0105 budynki: Gromadzkiej Rady Narodowej ( 1952), domu kultury (1971), przedszkola (1978), budynek dydaktyczny szko\u0142y podstawowej i gimnazjum (1994), hali sportowej (2002).
W 1963r. uruchomiono sie\u0107 wodoci\u0105gow\u0105, a w 1973r. rozpocz\u0119to gazyfikacj\u0119 Wolborza. W latach 90-tych rozpocz\u0119to budow\u0119 kanalizacji sanitarnej i burzowej, powsta\u0142a oczyszczalnia \u015bciek\u00f3w.
\u00a0\u00a0\u00a0\u00a0 \u00a0\u00a0\u00a0Od pocz\u0105tku XXI w. kontynuowana jest etapami rozbudowa sieci gazowej, wodoci\u0105gowej i kanalizacyjnej, budowa nowych nawierzchni ulic i chodnik\u00f3w.
Przekszta\u0142cenia administracyjne w 1954r., kiedy to zlikwidowano gmin\u0119 Bogus\u0142awice i utworzono Gromad\u0119 Wolb\u00f3rz, a nast\u0119pnie w 1973r., gdy wprowadzono nowy podzia\u0142 administracyjny, tworz\u0105c Gmin\u0119 Wolb\u00f3rz, umocni\u0142y pozycj\u0119 miejscowo\u015bci Wolb\u00f3rz jako centrum administracyjne, gospodarcze i spo\u0142eczne gminy.
Wybudowanie w latach 70-tych XX w. trasy szybkiego ruchu Wa-wa- Katowice (obecnie droga ekspresowa nr 8) przyczyni\u0142o si\u0119 do dynamicznego rozwoju miejscowo\u015bci. W ostatnim 20-leciu powsta\u0142y dwa du\u017ce centra logistyczne, zak\u0142ad produkuj\u0105cy p\u00f3\u0142fabrykaty meblarskie, huta szk\u0142a i wiele innych firm produkcyjno-us\u0142ugowych. Rozwin\u0105\u0142 si\u0119 handel i gastronomia. Znacz\u0105co poprawi\u0142a si\u0119 infrastruktura techniczna miejscowo\u015bci, a tak\u017ce jej wygl\u0105d i estetyka. Wzros\u0142a \u015bwiadomo\u015b\u0107 spo\u0142eczna, a tym samym d\u0105\u017cenie do odzyskania utraconych ponad 140 lat temu praw miejskich. I to sta\u0142o si\u0119 faktem. Z dniem 1 stycznia 2011 roku Wolb\u00f3rz zosta\u0142 ponownie miastem. Nieco wcze\u015bniej, bo w 2008 roku wolborski ko\u015bci\u00f3\u0142 parafialny odzyska\u0142 godno\u015b\u0107 kolegiaty, odebran\u0105 prawie 200 lat temu. Dzi\u0119ki tym historycznym wydarzeniom wzr\u00f3s\u0142 presti\u017c nie tylko samej miejscowo\u015bci, ale i ca\u0142ej gminy.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Najwcze\u015bniejsz\u0105 wzmiank\u0105 historyczn\u0105 o Wolborzu jest zapis w tzw. falsyfikacie mogile\u0144skim z 1065 r. (obok \u0141\u0119czycy, Spicimierza, \u017barnowa i Rozprzy), kt\u00f3ry wi\u0105\u017ce si\u0119 z nadaniem Boles\u0142awa \u015amia\u0142ego dla klasztoru w Mogile. Wolb\u00f3rz wymieniany jest jako gr\u00f3d, kt\u00f3ry jest siedzib\u0105 kasztelanii wchodz\u0105cej w sk\u0142ad prowincji \u0142\u0119czyckiej. Fakt ten potwierdza zapis \u017ar\u00f3d\u0142owy w bulli papie\u017ca Innocentego II […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":0,"parent":0,"menu_order":0,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","template":"","meta":{"footnotes":""},"class_list":["post-102","page","type-page","status-publish","hentry"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/102","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages"}],"about":[{"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/page"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=102"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/102\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":134,"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/pages\/102\/revisions\/134"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/parafiawolborz.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=102"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}